Wycieczka szlakiem wielkokulturowej Małopolski: Tarnów, Zbylitowska Góra, Dąbrowa Tarnowska

20.07.2025 r. grupa blisko 50 wolontariuszy, mieszkańców i seniorów, wyjechała z nami na wycieczkę śladami wielokulturowej Małopolski.

Tym razem nasz szlak prowadził do Tarnowa, Dąbrowy Tarnowskiej i Zbylitowskiej Góry. Poznawaliśmy złożone, niejednokrotnie tragiczne dzieje regionu, ze szczególnym uwzględnieniem historii romskiej i żydowskiej.

W Muzeum Etnograficznym w Tarnowie, które było pierwszym punktem wyprawy, uczestnicy obejrzeli ciekawe zbiory i usłyszeli opowieść o barwnych taborach cygańskich, specyfice kultury romskiej i jej przemianach, a wreszcie eksterminacji Romów podczas Zagłady. Mieli możliwość zajrzeć do "wozów kolorowych", romskiego namiotu, kuźni, podziwiać wielobarwne stroje i nie mniej wielobarwną opowieść.

Idąc pięknymi, zabytkowymi uliczkami tarnowskiego starego miasta, pośród charakterystycznych maszkaronów, grupa odwiedziła  Rynek z pięknym ratuszem oraz pozostałości po żydowskich budowlach miasta. Przed II wojną światową społeczność żydowska stanowiła 40% mieszkańców; tradycyjnie wiceburmstrzem miasta bywał jej przedstawiciel. Idąc ulicą Żydowską, mijając ślady po synagogach, mykwę, uczestnicy wycieczki dotarli do charakterystycznego punktu na mapie miasta: bimy pozostałej po synagodze, gdzie upamiętniono zarówno tarnowskich Żydów, jak i Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, związanych z miastem.

Tarnów był także miastem, z którego wysłany został pierwszy transport więźniów do Auschwitz, należało więc stanąć pod monumentem upamiętniającym ten smutny fakt. Podobnie jak przy pomniku Ofiar Stalinizmu.

Ważnym punktem programu były odwiedziny na cmentarzu żydowskim, rozległym, pięknym porośniętym zielenią, z mnóstwem ciekawych nagrobków.

Pod monumentem pamięci Ofiar Zagłady, nasza grupa uczciła żydowskich, mszańskich współobywateli, zamordowanych w tarnowskim getcie; wśród nich Franię i Szymona Feuersteinów, Chaima Streima, rodzinę Israelerów, spokrewnionych z Feuersteinami. Steve/Sacher Israeler, najmłodszy i jedyny ocalały z tej rodziny, spędzał często wakacje w Mszanie Dolnej, zawdzięczamy mu cenne wspomnienia.

Jednym z najtragiczniejszych miejsc martyrologii ludności polskiej, ale zwłaszcza żydowskiej, na tym terenie, jest las Buczyna w Zbylitowskiej Górze, gdzie niemieccy okupanci zamordowali ok. 10 tys. osób, w ogromnej większości Żydów.

Szczególnie wstrząsająca jest kwatera dziecięca, gdzie nazistowscy mordercy stłoczyli w wykopanym dole ok. 800 dzieci żydowskich z tarnowskiego sierocińca i - oszczędzając kule - zamordowali je wrzuconymi tam granatami.  Po wojnie na miejscu zbrodni wzniesiono pomnik-mauzoleum. Masowe groby w lesie Buczyna są największym cmentarzem ofiar Holocaustu znajdującym się w granicach Polski po 1945.

Uczestnicy mieli zapewniony obiad, w restauracji "Kardamon", po czym wyruszyli na ostatni etap wycieczki do Dąbrowy Tarnowskiej.

Zwiedzili imponujący budynek dawnej synagogi, w której dziś mieści się Ośrodek Dialogu Kultur, oraz cmentarz żydowski z miejscem pamięci pomordowanych Żydów.

Cieszymy się z udziału w tym wyjeździe osób z Rabki, Skawy, Myślenic, Starego Sącza, a nawet Lublina, a także uczestniczki z Ukrainy - to także nasza idea, by integrować, łączyć, prowadzić dialog.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury: EtnoPolska. Edycja 2025

Wydarzenie zorganizowano w ramach projektu edukacyjnego "Opowieść o dwukulturowej, przedwojennej Mszanie Dolnej. Edycja 2025".

Kolejne wydarzenie projektu to koncert pieśni Boba Dylana, już w najbliższy piątek 25.07.2025 o godz.17:00 w Miejskiej Bibliotce w Mszanie Dolnej. Serdecznie zapraszamy!