Wizyta studyjna amerykańskich edukatorów z Yahad-In Unum w Mszanie Dolnej
21 lipca, w ramach w ramach szerszej wizyty w Polsce, amerykańscy edukatorzy wraz z przewodnikami organizatora, Yahad-In Unum, odwiedzili Mszanę Dolną, by wraz z nami przejść śladami życia i śmierci mszańskich Żydów.
Wizyta miała na celu nie tylko poznanie historii lokalnej społeczności żydowskiej, ale również spotkanie z aktywistami dbającymi o pamięć, by poznać wyzwania i perspektywy takiej pracy.
Spędziliśmy wspólnie 5 godzin, rozpoczynając od Rynku, który był zarówno miejscem zamieszkania wielu żydowskich rodzin, lokalizacji sklepów, piekarni, zakładów usługowych, jak i terenem otwartego getta z okresu okupacji. To także stamtąd większość żydowskiej społeczności miasta i tu przesiedlonych, wyruszyła w swoją ostatnią drogę w tragicznym dniu 19.08.1942 r.
Również przy Rynku znajduje się jedyny ślad po mezuzie, mocowanej we framudze żydowskich domów, choć - paradoksalnie, w odrzwiach domu, w którym Żydzi podobno nigdy nie mieszkali. Opowiedzieliśmy gościom o kilku żydowskich rodzinach mieszkających w mszańskim Rynku i ich dramatycznych losach.
Także w dawnym centrum miasta upamiętniliśmy mszańskich Sprawiedliwych, Stefanię i Józefa Wacławików, zatem podzieliliśmy się zarówno historią naszych bohaterów, jak i naszych wysiłków, by znaleźli godne miejsce w przestrzeni miasta oraz świadomości mieszkańców.
Przy tablicy upamiętniającej mszańską synagogę, uczestnicy poznali dzieje rodu rabinów Mszany Dolnej oraz wkład lokalnych Żydów w rozwój kulturalny miasta.
Kolejnym etapem było odwiedzenia cmentarza żydowskiego, który jest równocześnie miejscem spoczynku przedwojennych mieszkańców, ważnym zabytkiem, świadkiem mordów i pochówków kilkudziesięciu Ofiar Zagłady, upamiętnionych przez nas - wspólnie z Fundacja Zapomniane, z którą współpracuje także Yahad-In Unum - najpierw drewnianą, potem trwałą, granitową macewą.
Mogliśmy także pochwalić się efektami remontu ogrodzenia cmentarza i renowacji zabytkowych nagrobków; gdy poprzedni raz odwiedziła nas grupa z Yahad-In Unum, 15 lat temu, nekropolia wyglądała zupełnie inaczej.
W 2011 r. nie było także jeszcze wyremontowanego pomnika w miejscu masowej egzekucji Żydów na Pańskim, tablicy przywracającej imiona spoczywającym tam ponad 80 lat bezimiennie, Ofiarom, oddzielenia miejsca rzeczywistych grobów oraz fotografii ponad 50 z pomordowanych tam osób. Na odwiedzających zrobiło to naprawdę duże wrażenie.
Odwiedziliśmy także trzecie miejsce martyrologii mszańskich Żydów, zbiorową mogiłę przy ul. Ogrodowej, gdzie spoczywa dwadzieścia kilka osób zamordowanych na przełomie kwietnia i maja 1942 r. We wszystkich tych miejscach przytoczyliśmy kilka indywidualnych historii Ofiar tam spoczywających. Bo najważniejsze są właśnie one - losy pojedynczych osób i rodzin, które "giną" wśród tysięcy pomordowanych.
Uczestnicy spotkania zaimponowali nam zdyscyplinowaniem, solidnością, autentycznym zainteresowaniem. Robili skrupulatne notatki, zadawali wiele pytań. Z radością obdarowaliśmy ich naszą książeczką "Opowieści lwa z kamiennej tablicy" autorstwa naszego Jakuba - dzięki temu, że jest ona także w wersji angielskiej, może stać się nie tylko miłą pamiątką, ale wartościową pomocą w pracy amerykańskich nauczycieli.
Przewodniczkami grupy były Panie Renata Masna i Ewa Schaller
Yahad – In Unum to francuska organizacja założona w celu lokalizacji masowych grobów żydowskich ofiar nazistowskich mobilnych jednostek zagłady, zwłaszcza Einsatzgruppen, na Ukrainie, Białorusi, Rosji, Polsce, Litwie, Łotwie, Rumunii i Mołdawii Założycielem organizacji jest ks.Patrick Desbois, francuski ksiądz rzymskokatolicki, były przewodniczący Komisji ds. Stosunków z Judaizmem Konferencji Episkopatu Francji i konsultant Watykanu.
To już druga grupa projektowa związana z Yahad – In Unum, jaką mieliśmy przyjemność gościć. Poprzednio, w 2011 roku odwiedziła nas francuska młodzież ze swoimi opiekunami.
