Sztetl Mszana Dolna w Żydowskim Instytucie Historycznym im. Emanuela Ringelbluma w Warszawie
11. maja br, na zaproszenie Żydowskiego Instytutu Historycznego im. Emanuela Ringelbluma, gościliśmy w Warszawie, by opowiedzieć o naszych działaniach dla ocalania pamięci o żydowskiej społeczności naszego miasta.
Wydarzenie towarzyszyło najnowszej instalacji tej jednej z najważniejszych na świecie placówek naukowo-badawczych zajmujących się dziejami Żydów na terenie Europy Środkowo-Wschodniej, "Przestrzeń utracona".
Organizatorom zależało, byśmy przedstawili temat w perspektywie przestrzeni niegdysiejszych żydowskich sztetli, w kontekście także pewnej transgraniczności miasteczka.
Opowiedzieliśmy zatem o tym, jak nikła pamięć o dwukulturowości Mszany Dolnej, wśród tabuizacji, jednostronnie zagórzańsko-góralskiej narracji o jej tradycji. O naszych wysiłkach nad odzyskiwaniem tej przestrzeni, przez trwałe upamiętnienia, przywracanie pełnej historii, ale też przywoływanie języka, literatury, tańca, śpiewu, płomieni szabatowych świec i zapachu chałki, poprzez nasze projekty edukacyjne i osobiste gesty pamięci.
Podkreśliliśmy rangę pracy z młodzieżą, zaangażowania wolontariuszy w podejmowaniu wspólnej odpowiedzialności w trosce o pamięć i dialog. Zwróciliśmy uwagę na powstające więzi z potomkami dawnych mieszkańców, ale też tych, z którymi Mszanę Dolną połączyła jedynie śmierć bliskich. I na niezwykłe nici porozumienia i przyjaźni rodzące się między nimi.
Zwróciliśmy uwagę na trudności, ale też sukcesy, nadzieje i marzenia w naszej dalszej pracy. W tym to najważniejsze: by współczesna Mszana Dolna przyjęła tę pamięć jako część własnej historii.
Wydarzenie było też okazją do wzruszających spotkań ze znanymi i nieznanymi osobiście wcześniej przyjaciółmi oraz osobami wspierającymi na różne sposoby nasze działania. Za wszystkie dobre, piękne, wartościowe słowa i towarzyszenie nam w trudach pracy, kłaniamy się im nisko!
Mieliśmy także możliwość poznania cennych zbiorów, zwiedzenia wystaw, wartościowych rozmów w przestrzeni Instytutu.
Do najcenniejszych zbiorów ŻIH należy m.in. Podziemne Archiwum Getta Warszawskiego, tzw. Archiwum Ringelbluma – bezcenne świadectwo o Zagładzie Żydów polskich, wpisane na listę UNESCO „Pamięć Świata” jako zabytek światowego dziedzictwa.
W 2017 roku w ŻIH otwarto wystawę stałą „Czego nie mogliśmy wykrzyczeć światu”, na której po raz pierwszy zaprezentowane zostały dokumenty z Archiwum Ringelbluma.
Żydowski Instytut Historyczny od ponad 70 lat tworzy podstawy naukowe dla rozwoju wiedzy o historii i kulturze Żydów, upowszechnia efekty badań, udostępnia zachowane świadectwa materialne oraz sprawuje opiekę nad zbiorami.
Jesteśmy dumni, że mogliśmy gościć w tak zacnej instytucji i dołożyć maleńką cegiełkę do dzieła tej ważnej pamięci
