Opowieść o cmentarzu żydowskim w Mszanie Dolnej. Edycja 2025

W 2022 r. zainaugurowaliśmy projekt, którego celem jest opieka nad zabytkowym cmentarzem żydowskim w Mszanie Dolnej.

Utworzyliśmy grupę wolontariuszy, którzy, po przeszkoleniu co do zasad zachowania się na cmentarzu żydowskim i dopuszczalnych prac na nim, podjęli regularne działania porządkowe.

Efektem oczyszczenia nagrobków i sfotografowania ich była monografia o cmentarzu, zawierająca wszystkie odczytane inskrypcje nagrobne, ogólne informacje o cmentarzu i dodatkowym, najnowszym grobie Ofiar Zagłady. 

W 2023 r. realizowaliśmy 2. edycję projektu, w ramach której kolejna grupa wolontariuszy porządkowała teren cmentarza, opiekowała się nim, poznawała podstawowe informacje i zasady postepowania. Grupa sprzątała teren cmentarza, dojście do niego, myła macewę, dedykowaną zabitym i pochowanym na cmentarzu obywatelom żydowskiego pochodzenia i przygotowała miejsca pamięci na uroczystości 81. Rocznicy Zagłady w Mszanie Dolnej.

Zrealizowaliśmy także warsztaty fotograficzne na cmentarzu, które poprowadziła artystka-fotografka Agnieszka Traczewska.  Ich efektem była wystawa wykonanych prac w Miejskiej Bibliotece w Mszanie Dolnej. Pani Agnieszka, podzieliła się z obecnymi swoją rozległą wiedzą na temat żydowskich pochówków i zwyczajów okołopogrzebowych. 

Na podsumowanie projektu wydaliśmy  2. edycję monografii "Cmentarz żydowski w Mszanie Dolnej", poprawioną i poszerzoną o dodatkowe rozdziały i fotografie. 

W 2024 r. udało nam się kontynuować projekt, przeszkoliliśmy kolejne grupy na temat zasad zachowania się na żydowskich nekropoliach, informacji o żydowskich cmentarzach ogólnie, a naszym w szczególności. Oprowadzaliśmy po cmentarzu i prowadziliśmy porządkowe prace wolontaryjne. Przeprowadziliśmy warsztaty plastyczne, które poprowadziła pani Magdalena Komenza-Regnard, przewodniczka i artystka-plastyczna, związana pochodzeniem z regionem Mszany Dolnej. Ich zwieńczeniem była wystawa z wernisażem w gościnnych progach Miejskiej Biblioteki w Mszanie Dolnej, z którą kolejny już rok wspólpracujemy. Odbyły się także spotkania dla szkół: w szkołach gminy i miasta i na cmentarzu oraz oprowadzanie po cmentarzu dla gości w ramach Europejskich Dni Dziedzictwa we wrześniu 2024 r.

Obecnie prowadzimy już 4. edycję projektu. W jej ramach będa kontynuowane prace porządkowe, edukacja uczniów i mieszkańców, oprowadzania młodzieży, dorosłych, grup przyjezdnych. We wrześniu, także w ramach kolejnej edycji Europejskich Dni Dziedzictwa.

Oryginalnym wkładem w edukację młodego pokolenia, będzie przygotowywana publikacja dla dzieci, o cmentarzach żydowskich, na podstawie mszańskiego cmentarza. Pragniemy dzięki niej, zaciekawić tematyką uczniów okolicznych szkół oraz innych młodych ludzi. Książka, dzięki ciekawej formie, wartkiej narracji i ilustracjom przygotowywanym przez współpracującą już z nami artystkę, wprowadzi dzieci w często nieznany dla nich świat kultury żydowskiej, odmienności żydowskich cmentarzy, podstawy specyfiki grobów i sposobów upamiętnień, zasad zachowania na żydowskich nekropoliach. Jej dwujęzyczne, polsko-angielskie wydanie, planujemy na jesień 2025 r. 

Projekt objęty Honorowym Patronatem Burmistrz Miasta Mszana Dolna

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Instytutu Dziedzictwa – Wspólnie dla dziedzictwa. 2025. Kwota dofinansowania 69400 zł