Cmentarz żydowski w Mszanie Dolnej formalnie odebrany po remoncie!
Pomyślnie zakończył się remont ogrodzenia cmentarza żydowskiego w Mszanie Dolnej oraz renowacja kolejnych 22 zabytkowych macew.
Ciężar remontu podjęła nasza Fundacja Sztetl Mszana Dolna, dzięki uzyskanemu wraz z Miastem Mszana Dolna, rządowemu dofinansowaniu z funduszu odbudowy zabytków. Mszańska nekropolia jest bowiem równocześnie XIX-wiecznym zabytkiem.
Prace trwały wiele miesięcy, a przeszkód nie brakowało - włącznie z rozkopaniem przez remont trakcji kolejowej, dojazdu do cmentarza, który praktycznie uniemożliwiał prace, a warunkiem wypłaty wykonawcom środków pieniężnych z dofinansowania, był obligujący termin, który niebawem mija. Na wszelkie działania musieliśmy też mieć formalną zgodę Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, Gminy Wyznaniowej, Komisji Rabinicznej ds. Cmentarzy i innych urzędów.
A jednak się udało! Prace prowadziły firmy: KonsArt Marka Sawickiego - konserwatorskie, renowacja zabytkowych macew, oraz Milbart Piotra Krzysztofiaka - remont ogrodzenia.
Oficjalny odbiór formalny, z udziałem Urzędu Konserwatora Zabytków w Nowym Sączu, Urzędu Miasta oraz wykonawców remontu i renowacji, miał miejsce dziś, 20.08.2025 r. i zakończył się pomyślnie – nikt nie zgłosił wątpliwości, wręcz przeciwnie – usłyszeliśmy wiele pochlebnych słów i gratulacji.
Uroczyste otwarcie cmentarza po remoncie miało miejsce 3 dni wcześniej, podczas ceremonii 83. Rocznicy Zagłady w Mszanie Dolnej. Cmentarz jest bowiem także miejscem martyrologii - spoczywa tu kilkadziesiąt Ofiar Zagłady, niektóre zamordowane właśnie w tym miejscu.
Podczas niedzielnych obchodów, symbolicznego otwarcia bramy odnowionej nekropolii, dokonała Pani Ewa Poray-Zbrożek, Sekretarz Miasta Mszana Dolna oraz wiceprezes Fundacji Sztetl Mszana Dolna, Marek Rekucki; osoba, dzięki której to wszystko było możliwe: wykonał ogrom pracy, pokonał niezliczone trudności, poświęcił miesiące pracy, dziesiątki wyjazdów, by to ważne i niełatwe przedsięwzięcie doprowadzić do końca.
Nową, uaktualnioną tablicę informacyjną, odsłonili pracujący przy całym projekcie, młodzi członkowie Fundacji, Rachela i Jakub Antosz-Rekuccy.
Po oficjalnym otwarciu, zgromadzeni uczestnicy mogli podziwiać naprawdę spektakularne wyniki remontu i renowacji. Teraz pozostaje jedynie starać się o nowe dofinansowania, by pozostałe zabytkowe macewy odzyskały blask i zostały uratowane przed zatarciem/zapomnieniem.
Dziękujemy najserdeczniej wykonawcom: firmie konserwatorskiej KonsArt Marka Sawickiego, Milbart Piotra Krzysztofiaka oraz wolontariuszom, którzy wraz z nami dbają o cmentarz i przygotowali go na niedzielne uroczystości. Nasza wdzięczność należy się także uczestnikom aukcji internetowych, za pomocą których zbieraliśmy fundusze na dodatkowe wydatki, jak np. przywrócenie rozkopanego przy remoncie torowiska, dojazdu, który w ogóle umożliwił prace. Dziękujemy także za indywidualne wpłaty na ten cel.
Przypomnijmy, że cmentarz żydowski w Mszanie Dolnej, to zabytek z XIX w. Podczas II wojny światowej i po niej, był dewastowany i rabowany. Gmina przeznaczyła go pod zalesienie, zarastał chaszczami, pasły się tu krowy. Pierwszą osobą, która ratowała nekropolię, był ocalony z Zagłady Lejb Gatterer, który w 1991 r. ufundował ogrodzenie, postawienie i posklejanie przewróconych i rozbitych nagrobków. Ślady tej pracy widoczne są do dziś. Jednak po latach ogrodzenie zaczęło się kruszyć i rozpadać, metalowe przęsła odpadały, a macewy niszczały; trzeba było pilnie podjąć kroki do ratowania tego ważnego dla historii miasta, miejsca. Jesteśmy ogromnie szczęśliwi, że udało się wyremontować całkowicie ogrodzenie cmentarza oraz dokonać renowacji większości nagrobków. Będziemy starali się doprowadzić to dzieło do końca, tak, by wszystkie macewy mogły być odnowione.
